الرئيسية / اخبار رئیس جریان حکمت ملی / حکیم در پاسخ به نخست وزیر عراق

حکیم در پاسخ به نخست وزیر عراق

جناب آقای نخست وزیر
سلام علیکم و رحمة الله و برکاته
نامه شما مورخ 16/7/2019 را دریافت کردیم. از توجه شما به تقویت سنت‌های فعالیت دموکراتیک در عراق تشکر می‌کنیم.
روشن است که بهترین نظام سیاسی آن است که می‌کوشد اختلافات و تنوع‌ها در نهادهای خود را مهار کند و ثبات هر نظام سیاسی مبتنی بر آن است که تا چه حد به نیروهای مختلف (سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، و غیره) اجازه رقابت و همکاری به جای نزاع و کارشکنی می‌دهد. اپوزیسیون سیاسی صرفاً یکی از جلوه‌های این تنوع است.
همچنین روشن است که نظام‌های سیاسی پرتکاپو بدون اپوزیسیون سیاسی نیستند، چون اپوزیسیون بخشی اساسی و مشروع در هر نظام سیاسی است و اپوزیسیون درون حاکمیت رکن دموکراسی و نیروی تعادل ضروری در نظام سیاسی دموکراتیک است.
انتخاب گزینه اپوزیسیون ازسوی ما علل متعدد و مهمی می‌تواند باشد… عللی مانند انحصار تصمیم‌گیری و تک‌روی سیاسی در اداره کشور و نبود تناسب میان عملکرد دولت و خواسته‌های ملت و بسیاری مسائل دیگر علل واقعی هستند، اما بالاترین و والاترین هدف ما جلوگیری از متشنج شدن روند سیاسی و تأمین لازمه‌های ثبات در آن است. اپوزیسیون نیاز مهمی در عرصۀ سیاسی و نه بار یا مایه زحمت برای دولت یا حکومت است.
مطالبات مکرر ما به بازکردن راه برای اپوزیسیون و نیروهای آن و ایجاد تضمین‌های حقوقی و اجرایی و شریک ساختن آن در تصمیم‌گیری و ساخت آینده مطالبه جریان حکمت ملی نیست، اپوزیسیون یک پروژه سیاسی راهبردی فراتر از نیروهای سیاسی عضو آن است. قدرت امری چرخشی است و حاکمان امروز اپوزیسیون فردا را تشکیل می‌دهند و برعکس.
اهتمام به موفقیت این پروژه و خودداری از دشمن‌تراشی باعث تقویت عرصه سیاسی و جلوگیری از بیان مطالبات سیاسی در چارچوب‌هایی خارج از فضای دموکراتیک است، به‌خصوص که شما خود در این باره نظریه‌پردازی کرده و مقالات متعددی درباره اهمیت وجود اپوزیسیون سیاسی در پیشبرد نظام دموکراتیک و بهبود عملکرد دولت نوشته‌اید و اکنون دربرابر فرصتی تاریخی هستید تا با اجرایی کردن دیدگاه‌های خودتان درباره اپوزیسیون در زمانی که خود در رأس دولتید اعتبار آن نظریات را نشان دهید.
تردیدی نیست که توسعه این پروژه به بازسازی هندسه سیاسی عراق می‌انجامد. در سایه دموکراسی مشارکتی که در آن نزاع برسر قدرت و ثروت است، روش‌ها با یکدیگر خَلط و مسئولیت‌ها پراکنده و دولت ضعیف می‌شود و آشوب همه جا را می‌گیرد.

جناب نخست وزیر…
لازم می دانیم نکات ذیل را به اطلاع شما و همه نیروهای سیاسی‌ای که دغدغه‌ای مشترک با ما دارند و افکار عمومی که عملکرد اپوزیسیون قانونی سازنده را زیر نظر دارند برسانیم:
1. در بخش‌های 1 و 3 نامه‌تان ابراز نگرانی کرده‌اید که تجربه سیاسی لبنان و نظام دموکراتیک خاص آن به روند سیاسی دموکراتیک عراق منتقل شود و ایده ازکارانداختن دولت (یک سومی که می‌تواند در لبنان دولت را از کار بیندازد) به نوعی دیگر در عراق تکرار شود.
لازم است اشاره کنیم که نگرانی شما بابت ازکار افتادن دولت و کارشکنی در عملکرد آن و توقف تأمین منافع عمومی از مهم‌ترین علل فراخوان ما برای ایجاد اپوزیسیون ملی قانونی سازنده بود و به نظر ما این اپوزیسیون می‌تواند نگرانی بازتاب‌یافته در نامه شما را برطرف کند.
می‌دانید که در 16 سال گذشته تلاش‌های بسیاری برای تثبیت الگوی توافقی لبنان و لبنانی‌سازی تجربه عراق صورت گرفته و همچنان می‌گیرد به این ترتیب که همه در دولت شریک و هم‌زمان همه منتقد و اپوزیسیون آن هستند، وضعیتی که باعث ازکارفتادگی و بسته شدن دست دولت و باج‌خواهی آشکار از آن شده است. عرف سیاسی زشتی ایجاد شده که همه در دولت مشارکت می‌کنند و از منافع مادی و معنوی آن بهره می‌برند و هم‌زمان همه از مسئولیت فرار می‌کنند تا مسئولیت مشکلات را به عهده بالاترین مقام اجرایی کشور بیندازند.
الگوی لبنان که پس از توافق دوحه در این کشور به عرف سیاسی تبدیل شد از نظر پذیرندگانش مبتنی بر قانون اساسی لبنان بود، اما ماده 76 قانون اساسی عراق به‌صورت ضمنی فراکسیون اکثریت و نامزد آن برای تشکیل هیئت دولت را از دیگر تشکل‌های سیاسی تفکیک کرده است، اما به عللی که خودتان از آنها مطلعید به این ماده قانون عمل نشده است.
ضمن اینکه زیرساخت‌های قانونی و حقوقی لازم برای اجرای الگوی یک‌سومی که دولت را از کار بیندازد در عراق وجود ندارد، چون قانون اساسی از اکثریت مطلق و بسیط در تشکیل دولت و رأی اعتماد سخن گفته و نظام داخلی مجلس نمایندگان و هیئت وزیران هم همین اکثریت را به رسمیت شناخته است و درنتیجه برای اثرگذاری یک‌سومی که دولت را از کار بیندازد جایی نمی‌ماند.
درست است که ائتلاف‌های مبتنی بر مسائل فرقه‌ای و قومی به این یا آن گروه اجازه می‌داد که با اجماع کامل روند سیاسی کشور را از کار بیندازد حتی اگر از یک‌سوم کرسی‌های مجلس برخوردار نباشد. برای همین هم بود که پیش از همه، از دو سال پیش، بر ضرورت تشکیل ائتلاف‌های انتخاباتی و سیاسی فرافرقه‌ای و فراقومیتی در کشور تأکید کردیم و آن را گام نخست تفکیک نیروهای سیاسی در عین تضمین تنوع اجتماعی دانستیم.
طرح پیشنهادی ما آن بود که یک ائتلاف سیاسی ملی فرامذهبی و فراقومیتی که همه طیف‌های اجتماعی را نمایندگی کند دولت را تشکیل دهد و ائتلاف دیگر با همین ویژگی‌ها به اپوزیسیون منتقل شود تا هم تعادل سیاسی در کشور ایجاد شود و هم از ورطه توافق و مشارکت در عین مخالفت بیرون بیاییم. این ایده تا حد زیادی با تشکیل ائتلاف اصلاح و سازندگی و ائتلاف فتح موفقیت‌آمیز بود.
اما تجربه و ایده تشکیل اپوزیسیون ملی با هدف پیشبرد روند تفکیک سیاسی دموکراتیک بود، چون اکثریت گروه‌ها می‌کوشیدند آنچه را که می‌توان تجربه لبنانی خواند در عراق جابیندازند و توافق سیاسی را در کشور به یک عرف تبدیل کنند، یعنی همان‌چه شما از آن ابراز نگرانی کرده‌اید و ما نیز نسبت به آن موضع داریم.
ازسوی دیگر به نظر ما نبود تجربه یک‌سومی که دولت را از کار بیندازد لزوما به معنای کشاندن کشور به انقلاب و شورش و تخریب نیست، به شرط آنکه اپوزیسیون ملی قانونی با دستورالعمل مشخص درکار باشد که ابتکار عمل را در دست بگیرد و واکنش‌ها را مهار کند و براساس قانون و روش‌های مسالمت‌آمیز به مسئولیت خود عمل کند.
به نظر ما، مشارکت همگان در دولت و خالی ماندن موقعیت اپوزیسیون بی هیچ تردیدی باعث می‌شود که روند سیاسی کشور به سمتی نامعلوم و رفتارهای مخرب و واکنش‌های خشونت‌آمیز کشیده شود و این تجربه‌ای است که در سال‌های گذشته رخ داده است.
پس آنچه مایه نگرانی است رخ داد و تأسیس اپوزیسیون اقدامی برای درمان و بیش از هر چیز برای افزایش ایمنی نظام دموکراتیک و نظم بخشیدن به روند سیاسی و مطالبات اجتماعی است.
2. حکومت اکثریت و اپوزیسیون اقلیت با هر نامی که در نظام‌های گوناگون سیاسی برای آن به کار می‌رود مسئله اصلی‌ای که ما در پی نهادینه کردن و به موفقیت رساندن آن هستیم نیست. پیش از این درباره اینکه اپوزیسیون ملی ایده‌ای درست و تجربه‌ای ضروری برای تثبیت نظام دموکراتیک تکثرگرا در عراق و نیازمند بنیان‌های استوار برای تصحیح روند دموکراتیک پرافت‌وخیز کشور است و استمرار و سلامت آن را تضمین می‌کند بحث‌ کرده و درباره آن هم‌نظر بوده‌ایم، برای همین بهتر است در اصطلاحات نمانیم و سراغ محتوا برویم.
3. در بخش 2 نامه شما مجموعه‌ای از چالش‌های درهم‌پیچیده درج شده که به نظر ما در یک کلام می‌توان آن را نگرانی از شکنندگی نظام سیاسی و عدم ثبات آن به علت پیچیدگی‌های مذهبی و قومی و سهمیه‌بندی سیاسی رایج و ادامه‌دار در کشور دانست و اینکه در چنین شرایطی بیم آن هست که اپوزیسیون کشور را به ناکجاآباد بکشاند.
می‌خواهیم نگرانی شدید و بیم عمیق خود را از ادامه وضع کنونی کشور با شما در میان بگذارم. آنچه من در پیش می‌بینم محدود به شرایط کنونی نیست، بلکه طوفانی است که همه نظام سیاسی کشور را تهدید می‌کند.
فاصله افتادن میان پایگاه‌های مردمی که سنگ‌بنای مشروعیت نظام‌های دموکراتیک هستند با حکومت‌هایی که پی در پی می‌آیند روز به‌ روز در حال گسترده‌تر شدن است و به تردید و دور شدن و عقب‌نشینی از اصل نظام دموکراتیک و بی توجهی ملت به آن انجامیده است.
شاید با من هم‌نظر باشید که نسبت پایین مشارکت در انتخابات و موج انتقادات گسترده مردمی از نظام سیاسی و حکومت و تشکل‌های سیاسی به‌روشنی بیانگر بحران بی اعتمادی میان ملت و کل روند سیاسی کشور است. شخصا معتقدم که خطر این وضعیت از مجاملات و سیاست‌بازی مذهبی و قومی برای رسیدن به دستاوردهای گذرا و آنی این یا آن تشکل سیاسی یا فشارهایی که اپوزیسیون بر دولت وارد خواهد آورد بیشتر است.
اپوزیسیون ملی قانونی سازنده باید حیاط خلوت قانونی و اثرگذاری باشد تا مردم با کمک آن به نظام سیاسی دموکراتیک خود که گزینه‌های متعدد را در اختیارشان می‌نهد و مسئولیت‌ها و مسئولان را به‌روشنی مشخص می‌کند وفادار باشند.
مشارکت همگان یا درخواست اینکه همه از دولت حمایت کنند شکنندگی نظام سیاسی را برطرف نمی‌کند بلکه آن را شدت می‌بخشد و از اعتبار آن می‌کاهد و گزینه‌های مردم را محدودتر و نتایج انتخاباتی و سیاسی را اجباری‌تر می‌کند و این همه تأثیر منفی برای این دولت و دولت‌های بعد و همه نظام سیاسی کشور دارد. نباید افق فکری خود را به دولت فعلی یا دستاورد این یا آن گروه محدود کرد، باید به دنبال راه‌حل‌های واقعی و اصلاحات واقعی باشیم تا صورت بندی رابطه ملت با حکومتی را که با رأی ملت بر سر کار آمده و بیش از یک دهه از رأی مثبت مردم به قانون اساسی آن گذشته ترمیم کنیم.
4. در بند 4 نامه شما آمده که هنوز نظام اکثریت و اقلیت در کشور ایجاد نشده و مسئولیت این وضعیت با دولت فعلی نیست بلکه این از پیامدهای عملکرد دولت‌های سابق است.
با شما در این باره هم‌نظریم و به‌وضوح تأکید کرده‌ایم که با گذشت 16 سال از تجربه دموکراسی نیازمند متکامل کردن این نظام و پیشبرد آن با گام‌های شجاعانه و درست هستیم.
به نظر ما حضور شخصیت ملی، فکور و فهمیده‌ای مانند شما در رأس حکومت فرصت اجرای چنین اصلاحات ضروری‌ای را می‌دهد تا از مرحله فروبستگی و جاافتادن عرف‌های غلط سیاسی گذر کنیم و به مرحله حکومت‌سازی عملی و تعیین دقیق موقعیت نیروها و تثبیت نکات مثبت دموکراسی و تقویت آنها در ساختار سیاسی کشور منتقل شویم.
به باور ما، حضور شما در رأس نهاد اجرایی و اینکه جریان حکمت ملی به‌عنوان یک جبهه سیاسی منظم و منضبط و اعتدالی متولی تأسیس اپوزیسیون شده عاملی مؤثر در رسیدن به هدف و موفقیت تجربه خواهد بود.
5. در بند 4 نامه شما نگرانی‌هایی مطرح شده که از همه مهم‌تر این است که ایده اپوزیسیون گروه‌های دشمن نظام سیاسی کشور را تشویق می‌کند که با استفاده از تحرکات اپوزیسیون به نظام سیاسی کشور آسیب بزنند.
به نظر ما، گروه‌های دشمن نظام هیچ گاه فعالیت‌های خود علیه نظام سیاسی‌ای را که ما بخشی اساسی از آن بوده و هستیم متوقف نکرده و نمی‌کنند برای همین پیشنهاد ثبت فراکسیون اپوزیسیون در پارلمان را مطرح و در آیین‌نامه داخلی مجلس و قانون مجلس نیز گنجاندیم تا مسئولیت‌ها و متولیان و نحوه‌های عملکرد آن کاملا مشخص شود و فاصله‌های آن با معاندان و کسانی که قانون اساسی را قبول ندارند کاملا تعیین شود.
نبود اپوزیسیون ملی آشکار باعث ابقای حالت مه‌آلود سیاسی در کشور می‌شود و این وضعیت دولت‌های سابق و شرکت‌کنندگان در آنهاست.
6. نگرانی‌های امنیتی مطرح‌شده در نامه شما از جمله اینکه کار از دست خارج شود و به تخریب و آتش‌سوزی و خشونت بینجامد در بود و نبود اپوزیسیون به قوت خود باقی است و در سال‌های گذشته که اپوزیسیونی در کار نبود این اتفاقات رخ داد.
برای همین از دولت می‌خواهیم که برای مهار تحرکات و از میان بردن بهانه‌های خشونت‌ورزی و تفکیک معترضان مسالمت‌آمیز از کسانی که به اموال عمومی و خصوصی تعدی می‌کنند و فرهنگ‌سازی برای آموزش نحوه مطالبه حق مشروع و نقد هدفمند سازنده در چارچوب قانون به نیروهای اپوزیسیون کمک کند.
ضمن اینکه به نظر من وجود اپوزیسیون عامل اصلی خارج شدن احتمالی اوضاع امنیتی از کنترل نیست بلکه علت اصلی ضعف دولت‌ها در اجرای قانون و انحصار حمل سلاح به دست نهاد حکومت و بهبود رسیدگی امنیتی است. ما در مقام اپوزیسیون ملی از دولت در همه اقداماتش برای حل این مسائل کاملا حمایت می‌کنیم.
7. در بند 6 نامه تان خواسته اید که مشخص شود این اپوزیسیون علیه نظام سیاسی کشور است یا علیه دولت، و همانطور که خود اشاره کرده اید بی تردید این اپوزیسیون علیه نظام نیست چون ما بخش اصلی از بنیان گذاران آن بودیم و تلاش ما یکسر برای بهبود و تقویت و پیشبرد آن است نه تضعیف آن، و این کار را با تشکیل اپوزیسیون ملی قانونی با هدف ایجاد تعادل به نظام دموکراتیک کشور به نحوی که در دموکراسی های پیشرفته برقرار است، انجام می دهیم.
8. در نامه تان تأکید کرده اید که دولت کنونی پس از ناکامی تشکل های پیروز انتخابات از تشکیل دولت و ناچار شدنشان به توافق سیاسی برای خروج از ورطه این ناکامی تشکیل شده است.
همان طور که می دانید ما بیشترین کرسی ها را در مجلس به دست نیاورده بودیم تا مسئولیت پیروزی یا ناکامی در تشکیل دولت را بر عهده بگیریم و این موضوع به تشکل های سیاسی دیگری مربوط می شود که کرسی های بیشتری به دست آوردند و با یکدیگر توافق کردند که کار را با توافق سیاسی پیش ببرند.
بله، جریان حکمت از مطرح شدن نام شما به عنوان نامزد توافقی نخست وزیری حمایت کرد چون به تاریخ مشترکی که دهه در کنار شما داشتیم می بالید و شخصیت شما را می شناخت.
این حمایت فقط در نامزد شدنتان نبود، بلکه به شما آزادی عمل کامل در انتخاب کابینه دادیم و هیچ گونه فشاری بر شما وارد نکردیم و مطالبه ای برای گروه خودمان نداشتیم تا روند تشکیل دولت و فعالیت اجرایی آن با موفقیت پیش برود.
مسئولیت اصلی تشکیل دولت قانونا با گروه هایی است که بیشترین کرسی ها را در اختیار گرفتند، این مسئولیت هم شامل مشارکت در کابینه و حمایت از دولت و تشکیل نیروی سیاسی حامی دولت دربرابر اپوزیسیون و تلاش برای ادامه یافتن آن در دولت و مجلس و رسانه می شود.
اما تراکم مشکلات امنیتی، اقتصادی، خدماتی، منطقه ای و بین المللی چیزی نبود که از دید شما و تشکل های سیاسی تشکیل دهنده دولت شما پنهان مانده باشد، برای همین اپوزیسیون خواسته ای فراتر از آنچه دولت خود را بدان ملزم ساخته ندارد. نقش اپوزیسیون بر نظارت و پیگیری و جواب خواستن در چارچوب عملکرد دولت و مصوبات هیئت وزیران و اقدامات علنی آن ازطرق قانونی و مسالمت آمیز است.
اما بیش از آنچه در توان دولت است انتظاری از آن نداریم و نقش اپوزیسیون نقشی کمک کننده و پیش برنده برای موفقیت دولت و نه ناکام ساختن آن است.
9. در نامه تان آورده اید: «شانه خالی کردن از مسئولیت های تاریخی و شخصی و انداختن آنها بر دوش دیگران و مسئول دانستن دولت در همه چیز و ظاهر شدن در هیئت منتقد و محکوم کننده و مخالف و اپوزیسیون و معترض در برابر افکار عمومی کار دشواری نیست».
جدا از اینکه این عبارت دربر دارنده گلایه و دلخوری است، لازم می دانم این توضیح را بدهم که ما هیچ گاه از مسئولیت ملی خود درقبال ملتمان شانه خالی نکرده ایم و نخواهیم کرد و فکر نمی کنم خودتان منکر باشید که ما همواره حامی شما بوده و در سخت ترین شرایط دوران طولانی همکاری مشترک دست یاری را به سمت شخص شما دراز کرده ایم. اتفاقی که افتاد آن بود که شما براساس برداشتی که از اوضاع کشور و معادلات تشکیل دولت داشتید ترجیح دادید با گروه های سیاسی و ملی دیگری همکاری کنید و این چیزی است که ما هم درک می کنیم و به تصمیم شما احترام می گذاریم، اما این نباید با متهم کردن ما به شانه خالی کردن از مسئولیت و انداختن آن بر دوش دیگران باشد.
ما مسئولیت های ملی خود در مرحله کنونی را تعیین کرده ایم و معتقدیم که اپوزیسیون ملی عنصری اساسی برای حمایت از نظام دموکراتیک کشور و نظارت بر فعالیت دولت و موفقیت تجربه ملی است.
10. در نامه تان از اهداف این اپوزیسیون پرسیده اید و اینکه آیا در پی سرنگون کردن دولت است و اگر چنین است با چه سازوکاری می خواهد چنین کند؟ ازطریق پارلمان یا نافرمانی مدنی؟ و سؤالاتی از این دست.
به نظرم در روز اول اعلام رسمی تشکیل اپوزیسیون به این پرسش ها پاسخ داده ایم و گفته ایم که کار ما نظارت بر عملکرد دولت از راه های مسالمت آمیز (پارلمانی، رسانه ای، راهپیمایی و…) است و به ضرورت رتبه بندی گزینه هایمان ایمان داریم. هرگاه دولت به پروژه ما پاسخ مثبت دهد از آن حمایت می کنیم و هرجا از مسئولیت شانه خالی کند یا خواسته های مشروع را نادیده بگیرد از ابزارهای مسالمت آمیز فشار استفاده می کنیم. و خشونت یا تخریب یا کارشکنی مطلقا در میان ابزارهای ما نیست، بلکه فشار ما از طریق موضع گیری در پارلمان، رسانه ها، راهپیمایی و تجمع و دیگر روش های قانونی و استفاده از همه گزینه های قانونی است. همان طور که تصمیم گیری با حکومت و مال و سلاح و نفوذ در اختیار حکومت است، اپوزیسیون ابزارهای توده مردم و رسانه ها و پارلمان و امثال آنها را دارد.
11. درباره بند آخر نامه تان به نظر آنچه مطرح کرده اید رخ داده و ما نیازمند بهبود دستاوردها و نه اکتفا کردن به آنها و ماندن در آنها هستیم.
دموکراسی و صندوق رأی و مجلس نیازمند تکثر واقعی و کنش دموکراتیک راستین هستند. نمی توانیم در دایره سهم خواهی و توافق های جمعی بمانیم و انتظار داشته باشیم که به دموکراسی ناب و کامل برسیم.
سفر هزار فرسنگی از گام اول آغاز می شود و امیدواریم شما از این گام اول حمایت کنید نه اینکه در آن تردید کنید و شبهه بیفکنید و نگرانی های دیگران را بازتاب دهید، بلکه به افکار و نظریات و دیدگاه های خودتان، کسی که سال ها به عنوان مرد حکومت و نه مرد قدرت و سلطه یا حکومت موقتی می شناختیم، مراجعه کنید.
سابقه درخشان شما ایجاب می کند که صبوری و سعه صدر و تحمل پیشه کنید و عرصه را برای همه باز گذارید و گام های بنیان گذارانه ماندگار بردارد. در این صورت از ما جز دعا برای موفقیت و حمایت دائمی نخواهید دید، چون هدف ما یکی است و آن عزت و بزرگی کشور عزیزمان و کرامت ملت صبورمان است.

برادرتان
عمار الحکیم
بغداد
20/7/2019

شاهد أيضاً

حکیم در خطبه‌های نماز عید قربان_۱ : برخی می‌خواهند عراق ضعیف، تابع، غرق در آشوب و فساد و سهمیه‌بندی بماند/اهل باج‌خواهی نیستیم

حجت الاسلام والمسلمین سید عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق در خطبه‌های نماز عید …

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *